Hội thảo “Phân bổ nguồn lực cho phát triển kinh tế ở Việt Nam: Thực trạng và hàm ý chính sách

Để cung cấp thêm các luận cứ khoa học cho việc xây dựng dự thảo các văn kiện trình đại hội lần thứ XIII của Đảng, trong khuôn khổ thực hiện đề tài "Phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Thực trạng, vấn đề đặt ra và định hướng giải pháp" do PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương làm chủ nhiệm, thuộc chương trình Khoa học và Công nghệ trọng điểm cấp quốc gia giai đoạn 2016 – 2020 " Nghiên cứu  khoa học lý luận chính trị giai đoạn 2016 – 2020", Ngày 24-8-2019, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức hội thảo khoa học "Phân bổ nguồn lực cho phát triển kinh tế ở Việt Nam: Thực trạng và hàm ý chính sách". Hội thảo có sự tham dự của đại diện các Ban, Bộ, ngành liên quan; các nhà khoa học, các chuyên gia; các đồng chí cán bộ của Ban Kinh tế Trung ương.

PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn nhấn mạnh, sau 30 năm kể từ khi đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng… Việt Nam đã vươn lên từ một quốc gia thuộc nhóm các nước nghèo thành nước có thu nhập trung bình thấp. Tăng trưởng kinh tế 2 năm qua đều đạt mức cáo hơn mục tiêu Chính phủ đề ra (6,81% năm 2017 và 7,08% năm 2018). Tuy nhiên trong thời gian qua, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào các nguồn lực truyền thống như tăng sản lượng khai thác tài nguyên thiên nhiên và tận dụng lao động giá rẻ.

Bà Nguyễn Thu Oanh, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tổng hợp, Tổng cục Thống kê phát biểu tham luận

PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn cũng cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức mới thì tăng trưởng kinh tế dựa vào các nguồn lực truyền thống như vậy là không còn phù hợp mà cần phải tập trung đẩy mạnh khai thác nguồn lực khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo - nguồn lực không có trần giới hạn cho phát triển kinh tế. PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn khẳng định, nếu không có những thay đổi tư duy về nguồn lực và phân bổ nguồn lực trong thời gian tới, Việt Nam khó có thể đạt mục tiêu tăng trưởng bao trùm và bền vững. Trong tương lai không xa, với thành tựu của cuộc cách mạng cộng nghiệp lần thứ tư, hoạt động tự động hóa và chuyển đối số sẽ khiến thị trường lao động phải đối mặt với nhiều khó khăn, gia tăng nguy cơ mất việc làm, và vấn đề thất nghiệp sẽ là bài toán đau đầu đối với Chính phủ và chính người lao động. Ngoài ra, khả năng tận dụng những nguồn lực trong bối cảnh bùng nổ cách mạng công nghiệp lần thứ 4 để thúc đẩy sự phát triển kinh tế là nhiệm vụ khó có thể thự hiện khi tăng năng suất lao động, môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh quốc gia của Việt Nam còn nhiều hạn chế.

 TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh phát biểu tham luận

Hội thảo đã nghe các chuyên gia, nhà khoa học trình bày các tham luận về các khía cạnh của phân bổ nguồn lực cho phát triển kinh tế ở nước ta. Bà Nguyễn Thu Oanh, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tổng hợp, Tổng cục Thống kê đã đưa ra luận điểm về 3 nhóm nguồn lực cho phát triển kinh tế ở Việt Nam: nguồn nhân lực, nguồn vật lực và nguồn tài lực. Trong đó, tuy có dân số cao nhưng chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, cơ cấu lao động theo trình độ đào tạo còn bất hợp lý, thiếu hụt kỹ sư thực hành và công nhân kỹ thuật bậc cao. Nguồn vật lực tuy dồi dào nhưng quản lý, khai thác, sử dụng còn hạn chế. Nguồn tài lực ngày càng phát triển mạnh.

TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương phát biểu tham luận

Trong tham luận của mình, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh đã đề cập đến vấn đề bản chất đặc trưng của số hóa và chuyển đổi số. Hạt nhân của 4.0 chính là chuyển đổi số. Con người tạo ra thế giới ảo để làm việc tốt hơn cho thế giới thực. TS Võ Trí Thành cho rằng, quy mô và tốc độ kinh tế số đang gia tăng chóng mặt, nhất là ở châu Á - Thái Bình Dương. Kinh tế số không chỉ là tương lai của nền kinh tế chúng ta mà đang chính là một nền kinh tế. Chúng ta kỳ vọng chuyển đổi số tạo đột phá trong mở rộng quy mô, tăng cường hiệu quả phân bổ nguồn lực, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế manh mẽ, song không đơn giản như vậy. Ba quan sát được TS Võ Trí Thành đưa ra là: nhiều nước tăng trưởng kinh tế vẫn có xu hướng giảm; "nghịch lý năng suất" và các doanh nghiệp không phải " cứ biết, cứ hiểu là thắng lợi". TS Võ Trí Thành đưa ra các vấn đề cần tập trung xử lý là: Xây dựng khung khổ pháp lý/quy chế điều tiết; Phát triển nguôn nhân lực; Hoàn thiện kết cấu hạ tầng và cuối cùng là thúc đẩy sáng tạo.

PGS. TS Nguyễn Mạnh Hùng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tham luận

TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương nêu lên một số đặc điểm cơ bản của kinh tế thị trường và nêu đánh giá và định hướng đổi mới thể chế huy động và phân bổ nguồn lực xã hội trong các Nghị quyết của Đảng. Theo TS. Cung, chúng ta cần hoàn thiện thể chế đầu tư công; Tập trung các nguồn vốn đầu tư để thực hiện một số dự án trọng điểm; xóa bỏ các rào cản. Bên cạnh đó, cần khẩn trương hoàn thiện pháp luật về đất đai, tài nguyên, môi trường; Phát triển đa dạng các định chế tài chính; Tập trung xây dựng, hoàn thiện pháp luật về phát triển thị trường sơ cấp; hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển đồng bộ, liên thông thị trường lao động…

PGS.TS Lưu Bích Ngọc, Bộ Giáo dục và Đào tạo phát biểu tham luận 

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận và làm rõ những nhóm vấn đề, tập trung vào giải quyết bài toán phân bổ nguồn lực cho phát triển kinh tế ở Việt Nam như vấn đề huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực bên ngoài trong bối cảnh hội nhập quốc tế; vai trò của nhà nước rong phân bổ nguồn lực; vai trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế xã hội; phân bổ nguồn lực theo pháp luật… Thông qua các bài tham luận, hướng đi cho phân bổ nguồn lực được các đại biểu làm rõ, khắc phục các tồn tại, đưa ra giải pháp để đưa ra hướng giải quyết vấn đề. Một số vấn đề về xã hội như lao động, đất đai… cũng được thảo luận sôi nổi.

Phát biểu kết luận Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, cảm ơn các chuyên gia, nhà khoa học đã tham gia những ý kiến sâu sắc. Đồng chí nhấn mạnh có nhiều nguồn lực nhưng chúng ta rất khó chọn và đo lường các nguồn lực. Chúng ta cần sử dụng hiệu quả thì các nguồn lực này. Chuyên đề này đã hoàn thành về mặt lý luận, và khung lý luận này có thể dựa trên đó để phân tích được thực trạng và đưa ra hướng tiếp theo. Chúng ta có nhiều nguồn lực mới và chưa đề cập đến, chúng ta làm tốt nguồn lực được phân bổ thì tăng trưởng sẽ tăng. Cái chúng ta đang phải suy nghĩ đến 4.0, xã hội ngày càng tiến tới, vật chất càng tăng, người dân càng có cơ hội tiếp cận bình đẳng các nguồn lực phát triển.

Quang cảnh Hội thảo

Đồng chí Nguyễn Hồng Sơn nhấn mạnh, qua hội thảo này có 5 vấn đề quan trọng được rút ra và sẽ được nghiên cứu bổ sung thêm. Các nguồn lực truyền thống rất đa dạng và chúng ta chưa sử dụng hết tiềm năng, do phân bổ chưa hợp lý. Các nguồn lực mới xuất hiện rất tích cực, nhưng đặt ra nhiều vấn đề cho phân bổ, huy động, sử dụng, quản lý. Cho dù được phân bổ theo thị trường hay nhà nước đều phải thực hiện theo pháp luật theo chuẩn quốc tế. Nguồn nhân lực và văn hóa đều là nguồn lực nền tảng quyết định phân bổ nguồn lực khác. Hội thảo cũng khẳng định thêm vai trò quan trọng của đổi mới sáng tạo, của thể chế, chất lượng của pháp luật.

Trung tâm TT,PT và DBKT