Hội thảo “Quan điểm và định hướng quản lý, sử dụng đất đai ở Việt Nam trong bối cảnh mới"

Sáng ngày 25/8/2021, tại Hà Nội, Ban Kinh tế Trung ương và Hội đồng Lý luận Trung ương đã phối hợp tổ chức Hội thảo "Quan điểm và định hướng quản lý, sử dụng đất đai ở Việt Nam trong bối cảnh mới". Chủ trì Hội thảo, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; đồng chí Trần Tuấn Anh, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tổng kết Nghị quyết số 19-NQ/TW.

Đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu đề dẫn Hội thảo

Tham dự Hội thảo có các đồng chí lãnh đạo Ban Kinh tế Trung ương, Hội đồng Lý luận Trung ương, đại diện lãnh đạo một số Ban, Bộ, ngành: Uỷ ban Kiểm tra Trung ương; Ban Nội chính Trung ương; Ban Tuyên giáo Trung ương; Ban Dân vận Trung ương; Uỷ ban Kinh tế Quốc hội; Văn phòng Trung ương Đảng; Văn phòng Chính phủ; các Bộ: Tài nguyên và Môi trường; Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Tài chính; Tư pháp, Xây dựng... và các chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học đầu ngành trong lĩnh vực đất đai và các lĩnh vực có liên quan.

 

 

Đồng chí Trần Tuấn Anh, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tổng kết Nghị quyết số 19-NQ/TW phát biểu kết luận Hội thảo

Phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh: Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đã ban hành Nghị quyết 19-NQ/TW về tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại (gọi tắt là Nghị quyết 19-NQ/TW), tiếp tục khẳng định, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu, Nhà nước thống nhất quản lý, quyền sử dụng đất là một loại tài sản, là hàng hóa đặc biệt, nhưng không phải là quyền sở hữu; xác định rõ hơn quyền và trách nhiệm của người sử dụng đất, cùng với nhiều vấn đề quan trọng khác, là cơ sở quan trọng để hoàn thiện Luật Đất đai năm 2013.

Đoàn chủ tọa Hội thảo

Đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản phát biểu tham luận

Đồng chí Nguyễn Xuân Thắng khẳng định, sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW và Luật Đất đai 2013, chúng ta đã đạt được những kết quả quan trọng như: (1) Tài nguyên đất được quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả hơn; an ninh lương thực được đảm bảo; đất cho sản xuất, phát triển đô thị, quốc phòng, an ninh được phân bổ hợp lý hơn. Thị trường bất động sản mở rộng; các giao dịch chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp bằng quyền sử dụng đất không ngừng tăng lên. (2) Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước được nâng lên; gắn kết công tác quy hoạch, kế hoạch với khai thác sử dụng đất, phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu; việc phân cấp, phân quyền được coi trọng, bước đầu khắc phục tình trạng lãng phí; công tác cải cách thủ tục hành chính, thông tin và xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai được coi trọng hơn. (3) Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát có chuyển biến; việc xử lý các vụ tham nhũng, tiêu cực về đất đai đạt được kết quả bước đầu tích cực.

Đồng chí Nguyễn Hồng Sơn, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, Phó Trưởng ban Chỉ đạo phát biểu tham luận

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, đồng chí cũng nêu rõ, cần thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, bất cập như: Nguồn lực về đất đai phát huy chưa đúng tiềm năng, sử dụng đất đai còn lãng phí, chưa hiệu quả, trong đó có một số cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, nông trường; tích tụ, tập trung ruộng đất chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn; tình trạng suy giảm chất lượng, ô nhiễm, thoái hóa đất, xâm thực diễn biến phức tạp... Công tác quản lý và sử dụng đất vẫn còn nhiều hạn chế. Quản lý nhà nước về đất đai còn nhiều bất cập; chưa thực sự có sự thống nhất cao từ Trung ương tới địa phương; chưa thực sự công khai, minh bạch và dựa trên cơ chế thị trường. Tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và vi phạm pháp luật về đất đai còn diễn biến phức tạp, chậm được xử lý, giải quyết, gây bức xúc xã hội. Thị trường bất động sản, trong đó có thị trường quyền sử dụng đất phát triển chưa thực sự ổn định, thiếu minh bạch, chưa bền vững…

Đồng chí Trần Quốc Toản, Nguyên Uỷ viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ phát biểu tham luận

Đồng chí cũng nhấn mạnh, tình trạng trên có nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân chủ quan là chủ yếu. Do vậy, đồng chí cũng đề nghị Hội thảo tập trung thảo luận kỹ đối với 4 nhóm vấn đề trọng tâm gồm: Một là, làm rõ nội hàm của sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; Hai là, làm rõ sự khác biệt về quyền của Nhà nước trong vai trò đại diện chủ sở hữu với quyền của Nhà nước trong vai trò quản lý nhà nước về đất đai; Ba là, đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế quản lý và sử dụng đất phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; khắc phục sự mâu thuẫn, chồng chéo giữa các quy định pháp luật liên quan đến đất đai; Bốn là, đề xuất các giải pháp phân định rõ các loại hình đất đai, xử lý dứt điểm các vấn đề còn tồn đọng.

PGS.TS Ngô Tuấn Nghĩa, Viện trưởng, Viện Kinh tế chính trị học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

phát biểu tham luận

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm đã được các đại biểu tham dự trình bày và thảo luận để làm rõ thêm một số vướng mắc, hạn chế và tồn tại trong quá trình thực hiện Nghị quyết 19-NQ/TW, đặc biệt là quan điểm, định hướng và một số giải pháp mang tính đột phá về quản lý, sử dụng đất đai ở Việt Nam trong bối cảnh mới như: Khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; làm rõ nội hàm của Nhà nước thống nhất quản lý; quyền chủ sở hữu của người dân; hoàn thiện thể chế quản lý và sử dụng đất đai đồng bộ với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh chuyển đổi số; xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia thống nhất, hiện đại; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý đất đai; phát triển thị trường bất động sản...

 

Đồng chí Cao Đức Phát, Nguyên Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương phát biểu thảo luận

Phát biểu kết luận Hội thảo, Đồng chí Trần Tuấn Anh, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tổng kết Nghị quyết số 19-NQ/TW đánh giá cao công tác chuẩn bị của Ban Tổ chức, đặc biệt là sự tham dự của các đại biểu đã phân tích và đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, làm rõ, thống nhất một số quan điểm, định hướng lớn trong quản lý, sử dụng đất ở Việt Nam trong bối cảnh mới, đó là: Thống nhất nhận thức về một số vấn đề lý luận về quản lý và sử dụng đất trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; quyền sử dụng đất là một loại tài sản, hàng hóa đặc biệt, nhưng không phải là quyền sở hữu. Chế độ sở hữu toàn dân về đất đai ở Việt Nam là sản phẩm của lịch sử phát triển khách quan; Chủ thể lợi ích trong chế độ sở hữu toàn dân về đất đai là Nhân dân; quyền lực thuộc về nhân dân, nhân dân là chủ thể tối thượng của quyền lực, vậy nên nhân dân bảo vệ đất đai và sẽ định đoạt lợi ích phải thuộc về Nhân dân trước hết, trên hết. Các quan hệ về thị trường trong lĩnh vực đất đai sẽ được vận hành thông suốt trên nền tảng sở hữu toàn dân về đất đai xét về cả lý luận cũng như thực tiễn.

Đồng chí Triệu Tài Vinh, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương phát biểu chào mừng và giới thiệu đại biểu

Đồng chí Trần Tuấn Anh đánh giá, Hội thảo cũng đưa ra một số định hướng quản lý, sử dụng đất ở Việt Nam trong bối cảnh mới, đó là: Làm rõ nội hàm của Nhà nước thống nhất quản lý; quyền chủ sở hữu của người dân; làm rõ tính tài sản của đất đai; các mối quan hệ lớn trong quản lý và sử dụng đất... Hoàn thiện thể chế quản lý và sử dụng đất đai đồng bộ với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đổi mới công tác quy hoạch; tăng cường phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong quản lý và sử dụng đất; đẩy mạnh chuyển đổi số; xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia thống nhất, hiện đại; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý đất đai; phát triển thị trường bất động sản, trong đó có thị trường quyền sử dụng đất thực sự trở thành kênh phân bổ đất đai hợp lý, công bằng và hiệu quả; kết nối, liên thông với thị trường các nhân tố sản xuất khác; phát triển minh bạch, ổn định; phát huy cao nhất nguồn lực đất đai cho phát triển.

PGS.TS. Trần Kim Chung, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu, quản lý kinh tế Trung ương phát biểu thảo luận

Trên cơ sở những nội dung được tham luận, đồng chí Trần Tuấn Anh đề nghị Ban Tổ chức Hội thảo, Tổ Biên tập tổng kết Nghị quyết 19-NQ/TW nghiên cứu, tiếp thu tối đa những nội dung được trình bày và ý kiến phát biểu tại Hội thảo để tổng hợp, chắt lọc phục vụ xây dựng báo cáo Tổng kết 10 năm thực hiện nghị quyết 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI và xây dựng Nghị quyết mới trình Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII. Đồng thời, Đồng chí cũng đề nghị các đồng chí lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành; các nhà quản lý, nhà khoa học, các chuyên gia tiếp tục quan tâm, nghiên cứu, đóng góp những ý kiến quý báu cho Ban Chỉ đạo tổng kết Nghị quyết 19-NQ/TW thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng Đề án quan trọng này./.

Đồng chí Đoàn Thị Thanh Mai, Phó Chủ nhiệm Ủy ban KInh tế Quốc hội phát biểu thảo luận

Quang cảnh Hội thảo

Trung tâm Thông tin, Phân tích và Dự báo kinh tế