Hội thảo “Phát triển thị trường bất động sản, nhà ở minh bạch, bền vững thúc đẩy quá trình đô thị hóa và phát triển đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”

Sáng 27/11, Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Hiệp hội Bất động sản TP.HCM và Đại học Mở TP.HCM tổ chức Hội thảo "Phát triển thị trường bất động sản, nhà ở minh bạch, bền vững thúc đẩy quá trình đô thị hóa và phát triển đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045". Đồng chí Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương đồng chủ trì Hội thảo.

Hội thảo được tổ chức nhằm có thêm luận cứ phục vụ xây dựng Đề án "Đô thị hóa và phát triển đô thị đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045" do Ban Kinh tế Trung ương chủ trì nghiên cứu, trình Bộ Chính trị trong thời gian tới. Tham gia Hội thảo có đại diện các cơ quan: Ban Kinh tế Trung ương, Bộ Xây dựng, UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh; cùng các đồng chí lãnh đạo đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương cùng gần 300 đại biểu đại diện cho các cơ quan quản lý nhà nước và các địa phương, các sở, ngành, viện, trường, hiệp hội, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phát triển đô thị và kinh doanh bất động sản, nhà ở và các cơ quan báo chí truyền thông. 

Đồng chí Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương phát biểu tại Hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương nhấn mạnh, Đô thị hóa và phát triển đô thị là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, gắn liền và có mối quan hệ hữu cơ, biện chứng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành và lãnh đạo tổ chức thực hiện nhiều chủ trương, chính sách góp phần quan trọng tạo nên những thành tựu đô thị hóa và phát triển đô thị của đất nước. Sau 10 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước (bổ sung, phát triển năm 2011) và Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011-2020, đô thị hoá và phát triển đô thị của Việt Nam đã có bước phát triển nhanh, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đất nước và đạt được nhiều mục tiêu quan trọng đề ra. Không gian đô thị được mở rộng, tốc độ tăng trưởng và số lượng đô thị tăng nhanh, tỷ lệ đô thị hoá tăng từ 30,5% năm 2010 lên 39,3% năm 2020 tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Hệ thống đô thị quốc gia đã từng bước hoàn chỉnh với cấu trúc hệ thống theo mô hình mạng lưới phù hợp với điều kiện địa lý, sinh thái tự nhiên. Các đô thị trung tâm được phân bố khá đồng đều, hợp lý, trở thành hạt nhân, động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng và trên cả nước.

Tuy vậy, đô thị hoá và phát triển đô thị nước ta vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém. Quá trình đô thị hoá còn theo chiều rộng, đô thị hoá đất đai nhanh hơn đô thị hoá dân số; chưa thực sự gắn kết với công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế; nguy cơ mất cân đối giữa đô thị hoá và phát triển nông thôn, giữa môi trường nhân tạo và môi trường tự nhiên, giữa phát triển kinh tế với đảm bảo môi trường còn khá lớn. Chênh lệch phát triển và thu nhập giữa các vùng chậm được thu hẹp; sự phân biệt đối xử và phúc lợi xã hội giữa người di cư, nhập cư với dân cư thành thị còn nhiều; người nhập cư khó tiếp cận các dịch vụ cơ bản và các cơ hội việc làm tại đô thị. Hệ thống đô thị phát triển với mật độ thấp, manh mún, nhiều nơi còn mang tính tự phát; tác động lan toả và liên kết giữa các vùng kinh tế trọng điểm với các vùng khác còn yếu; việc phân định chức năng và cơ chế phối hợp trong hệ thống đô thị và vùng chưa đạt yêu cầu. 

Đồng chí Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng bộ Xây dựng phát biểu tại Hội thảo

Số lượng đô thị tuy nhiều nhưng chất lượng đô thị còn kém, khả năng chống chọi yếu, thiếu bền vững. Hệ thống kết cầu hạ tầng thiếu đồng bộ, nhất là giao thông; hạ tầng đô thị quá tải và thiếu liên kết, chưa đáp ứng yêu cầu của người dân và các hoạt động kinh tế; kết nối giữa các đô thị và ven đô, giữa khu vực đô thị và nông thôn, giữa các đô thị với các chuỗi cung ứng hàng hoá còn yếu còn kém, chi phí logistics cao; năng lực cạnh tranh của hệ thống đô thị còn yếu; sức cạnh tranh khu vực và quốc tế của các đô thị lớn chưa cao. Quản lý đô thị còn nhiều bất cập, năng lực, trình độ quản lý đô thị còn thấp, chậm đổi mới; công tác quy hoạch đô thị chậm cải tiến, chất lượng quy hoạch thấp, thiếu bản sắc, kiến trúc riêng, thực hiện chưa nghiêm. Sử dụng đất đô thị chưa hiệu quả, quỹ đất dành cho giao thông tĩnh còn ít; thị trường bất động sản thiếu bền vững, ổn định, việc định giá đất chưa theo cơ chế thị trường, chưa sát với thực tiễn, chưa minh bạch trong đánh giá giá trị đất đai, bất động sản và chuyển đổi mục đích, quyền sử dụng đất; cơ cấu nhà ở còn chưa phù hợp, phát triển nhà ở xã hội còn chưa đạt mục tiêu đề ra; nguồn lực từ đất đai cho phát triển đô thị còn thấp, chưa xứng với tiềm năng, thất thoát nguồn lực từ đất đai đô thị còn lớn. Chất lượng đô thị chưa cao, nhiều nơi thiếu và quá tải các dịch vụ xã hội, thiếu công viên, cây xanh, các điểm vui chơi, giải trí; chất lượng môi trường đô thị thấp; công tác bảo vệ môi trường, sức khoẻ cộng đồng đô thị có nơi, có lúc chưa được quan tâm đúng mức, gây bức xúc xã hội.

Đồng chì cũng cho rằng, trong thời gian qua, thị trường bất động sản, nhà ở đã có nhiều bước phát triển, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Mặc dù vậy, thị trường bất động sản thời gian qua cũng có nhiều hạn chế, bất cập, sự phát triển của thị trường bất động sản vẫn chưa thực sự bền vững, còn tiểm ẩn nguy cơ mất ổn định. Qua khảo sát, nghiên cứu cho thấy, thị trường bất động sản Việt Nam còn thiếu một khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh, đồng bộ; nhiều vấn đề phát sinh từ thực tiễn, bất cập của cơ chế chính sách nhưng chưa được bổ sung, sửa đổi kịp thời dẫn đến thị trường bất động sản chưa được quản lý và kiểm soát một cách hiệu quả. 

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM phát biểu tại Hội thảo

Việc phát triển bất động sản có lúc, có nơi chưa theo quy hoạch, không có kế hoạch, chưa căn cứ vào nhu cầu của thị trường và nguồn lực thực hiện. Chính sách phát triển thị trường bất động sản cũng còn tồn tại nhiều hạn chế; vai trò của Nhà nước trong kiểm soát và điều tiết thị trường bất động sản thông qua thị trường quyền sử dụng đất sơ cấp chưa thực sự hiệu quả. Chính sách tài chính đất đai thời gian qua còn thiếu nhất quán, chưa rõ ràng. Hệ thống các định chế tài chính bất động sản chưa được hoàn thiện, thiếu nguồn vốn trung và dài hạn cho thị trường bất động sản; chính sách tín dụng bất động sản vẫn còn một số hạn chế nhất định. Thủ tục hành chính liên quan đến thị trường bất động sản như thủ tục đầu tư, giao đất, hoạt động xây dựng, cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất… còn phức tạp, kéo dài làm ảnh hưởng chung đến thị trường bất động sản.  Năng lực các chủ thể của thị trường bất động sản, kể cả về năng lực chuyên môn cũng như năng lực tài chính còn nhiều hạn chế, hoạt động thiếu chuyên nghiệp, đầu tư còn theo phong trào. Còn tình trạng lệch pha cung - cầu, thị trường dư thừa nhà ở cao cấp, thiếu nhà ở bình dân và nhà ở xã hội.

Tại Hội thảo, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM đánh giá hơn 10 năm qua, thị trường bất động sản đã xuất hiện dấu hiệu không ổn định và phát triển thiếu bền vững, thể hiện qua sự thăng trầm của thị trường, thậm chí có thời điểm đã xảy ra khủng hoảng nghiêm trọng, có lúc sốt nóng "bong bóng", có lúc bị "đóng băng".

Các đại biểu  trao đổi bên lề Hội thảo

Trong hàng loạt vướng mắc được nêu ra, ông Châu đề cập đến việc có cả "rừng" văn bản pháp luật điều chỉnh thị trường bất động sản. "Nhìn chung rất rườm rà phức tạp, chồng chéo, thậm chí mâu thuẫn, xung đột, như một ma trận làm nản lòng nhà đầu tư", ông Châu nhận định.

Ông cho biết do những vướng mắc về thể chế pháp luật, mà tại TP.HCM, từ tháng 12/2015 đến tháng 9/2018, đã có 126 dự án nhà ở có quỹ đất hỗn hợp bị ngừng triển khai do "ách tắc" thủ tục đầu tư xây dựng.

Nhấn mạnh thể chế pháp luật quyết định môi trường kinh doanh, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM Lê Hoàng Châu cho rằng do còn hạn chế về thể chế nên môi trường kinh doanh trong lĩnh vực bất động sản chưa đảm bảo tính minh bạch, công bằng, bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh.

Trong khi đó, công tác thực thi pháp luật cũng còn nhiều mặt hạn chế, nhất là quy trình thủ tục hành chính nhiêu khê, kéo dài, ẩn khuất cơ chế "xin-cho", nhũng nhiễu, tiêu cực, cũng là "lực cản" và là một nguyên nhân làm tăng chi phí đầu tư, tăng giá nhà.

Đoàn chủ tọa Hội thảo

Ông Châu chia sẻ kỳ vọng Chính phủ sẽ xem xét ban hành một số văn bản quan trọng có liên quan trực tiếp đến các dự án đầu tư, dự án nhà ở và thị trường bất động sản, theo Chương trình xây dựng pháp luật của Chính phủ.

Tại Hội thảo, các chuyên gia, các nhà khoa học và các quý vị đại biểu đã trao đổi, thảo luận sâu sắc những nội dung cụ thể:

Một là, đánh giá, phân tích thực trạng cơ chế, chính sách tác động đến thị trường bất động sản cùng với kết quả phát triển thị trường bất động sản trong thời gian qua, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, những bài học kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra đối với thị trường bất động sản, nhà ở hiện nay (đánh giá trên các mặt quy mô thị trường; nguồn vốn thực hiện; thủ tục thực hiện; quy hoạch, chiến lược phát triển; sự gắn kết với các ngành, lĩnh vực khác…);

Quang cảnh Hội thảo

Hai là, dự báo các xu hướng; nhận diện những thách thức, khó khăn của thị trường theo từng loại bất động sản và nhà ở, nhất là những khó khăn liên quan đến thủ tục hành chính, thủ tục đầu tư; chuyển nhượng dự án, chuyển nhượng một phần dự án bất động sản; nguồn vốn thực hiện; thuế và các chính sách tài chính, tín dụng; phương thức thực hiện các dự án bất động sản và nhà ở; vấn đề an ninh quốc gia trong lĩnh vực thị trường bất động sản và nhà ở...

Ba là, kiến nghị, đề xuất với Đảng và Nhà nước về các quan điểm, mục tiêu, chủ trương, chính sách lớn để thị trường bất động sản phát triển minh bạch, bền vững thúc đẩy quá trình đô thị hóa và phát triển đô thị Việt Nam. Trong đó, trọng tâm là các quan điểm, giải pháp lớn để cơ cấu lại thị trường bất động sản, nhà ở giai đoạn 2021-2030.

Phòng Truyền thông - Trang TTĐT