Hệ thống thuế CHLB Đức

Hệ thống thuế của Đức được coi là một trong những hệ thống thuế phức tạp nhất trên thế giới với 37 loại thuế khác nhau đã được áp dụng trong những thập kỷ gần đây. Thuế được đánh vào nhiều loại hàng hoá, dịch vụ và giao dịch kinh doanh. Các loại thuế có thể được tách ra với nhau bằng nhiều tiêu chí khác nhau. Ví dụ, chúng có thể được tách biệt với nhau theo người trả thuế, đối tượng chịu thuế hoặc người hưởng lợi/thuế.

Các loại thuế theo người trả thuế (Steuerträger)

- Về nguyên tắc, tất cả các loại thuế có thể được chia thành thuế trực tiếp và gián tiếp. Thuế trực tiếp được trả bởi các thực thể kinh tế cho cơ quan thuế. Ví dụ, chủ xe hơi phải trả thuế xe cơ giới cho cơ quan thuế.

- Thuế giá trị gia tăng Umsatzsteuer) -  là thuế gián thu. Mặc dù nó được chuyển giao bởi các công ty đến cơ quan thuế, nhưng người tiêu dùng chịu gánh nặng thuế thực tế. Ví dụ, người tiêu dùng trả tổng giá trong siêu thị, thuế giá trị gia tăng sau đó được khấu trừ và chuyển sang cơ quan thuế.

Các loại thuế theo đối tượng chịu thuế (Steuerobjekt)

Thuế được đánh vào các đối tượng chịu thuế khác nhau. Có bốn loại thuế khác nhau để phân biệt giữa:

- Thuế thực sự (Realsteuer) được nhắm trực tiếp vào đối tượng bị đánh thuế (ví dụ thuế kinh doanh). Cá nhân của người nộp thuế không liên quan. Ví dụ, thuế bất động sản và thuế kinh doanh được tính độc lập với thu nhập của người chịu thuế.

- Ngược lại, có thuế cá nhân/thuế thu nhập (Personensteuern). Chúng bao gồm khả năng kinh tế của người chịu thuế; người có thu nhập cao trả thuế cao hơn trên cơ sở tỷ lệ phần trăm so với người thu nhập thấp.

- Thuế lợi tức (Ertragssteuer) – thuế đánh vào sự tăng trưởng tài sản/lợi nhuận của vốn đem lại. Thuế được tính trên cả thu nhập và lợi nhuận vốn.

- Ngược lại, thuế tài sản (Substanzsteuer) không phải trả cho các khoản tăng vốn, mà là đối với tài sản sở hữu.

- Thuế tiêu thụ đặc biệt (Verbrauchssteuern): thuế này dựa trên mức tiêu thụ một số mặt hàng nhất định như thuốc lá và rượu, bia. Ngoài ra thuế tiêu thu đặc biệt đánh vào dầu mỏ và điện.

- Thuế giao thông (Verkehrssteuern): Thuế này đánh vào sự tham gia vào giao thông hợp pháp và thương mại. Thuế giao thông bao gồm thuế giá trị gia tăng và thuế xe cơ giới.

Các loại thuế theo thẩm quyền

- Ở Đức, chỉ có các tổ chức công cộng mới có thể tăng thuế. Cho dù chính phủ liên bang, tiểu bang hay địa phương có nhận được thu nhập thuế khác với loại thuế hay không. Thuế cộng đồng (thuế thu nhập, thuế doanh nghiệp, thuế bán hàng/giá trị gia tăng) thuộc về cả tiểu bang và chính phủ liên bang. Tuy nhiên, chính phủ liên bang nhận được tất cả các loại thuế Liên bang (phụ thu đoàn kết, thuế tiêu thụ đặc biệt) và các Bang nhận tất cả các loại thuế Bang (thuế thừa kế, thuế bia). Thuế thành phố (thuế tài sản, thuế kinh doanh)  có thể được đánh thuế bởi các thành phố riêng lẻ.

- Thuế được quy định loại thuế có thể được thu và sử dụng bởi cơ quan công quyền.Tuy nhiên, việc sử dụng chính xác các loại thuế không được pháp luật quy định. Ví dụ, thuế thừa kế có thể được sử dụng để tài trợ cho cơ sở hạ tầng.

Nguồn thu thuế lớn nhất ở Đức là từ thuế thu nhập và thuế giá trị gia tăng, chiếm khoảng 60% doanh thu thuế ở Cộng hòa Liên bang. Tiếp theo là thuế năng lượng, thuế thuốc lá và thuế thương mại. Ngoài ra còn nguồn thu thuế thấp hơn từ các loại thuế ít được biết đến hơn như thuế săn bắn và đánh bắt cá hoặc thuế cà phê và thuốc lá, vv…

Người nhận thuế lớn nhất ở Đức là chính phủ liên bang, tiếp theo là các tiểu bang và sau đó là các đô thị. Doanh thu thuế được sử dụng để tài trợ cho chi tiêu công. Chúng bao gồm, ví dụ, chi phí cho giáo dục trẻ em, xây dựng cơ sở hạ tầng như các tuyến đường vận chuyển hoặc chi phí của cảnh sát và lực lượng vũ trang.

Nội dung chủ yếu của một số loại thuế:

  • Thuế kinh doanh

Đối tượng đánh thuế là các doanh nghiệp kinh doanh, các nguồn thu nhập và vốn hoạt động của doanh nghiệp. Mức thuế suất tùy thuộc vào từng lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp kinh doanh khi hoạt động tại nước Đức. Số tiền chịu thuế là thu nhập thương mại của doanh nghiệp. Đây là loại thuế quan trọng cho các bang, thành phố ở Đức, mức thuế suất thông thường là 3,5% x hệ số tăng thuế của bang, tuy nhiên không đồng nhất ở các Bang mà do chính quyền các Bang căn cứ vào nhu cầu tài chính và vị trí (địa điểm kinh doanh) của doanh nghiệp.

  • Đối với thuế công ty (thuế thu nhập doanh nghiệp):

Đối tượng chịu thuế là các pháp nhân kinh doanh (các công ty cổ phần (AG), trách nhiệm hữu hạn (GmbH), hợp tác xã hay các hiệp hội và các quỹ. Thu nhập chịu thuế là số tiền thu nhập (lợi nhuận) mà công ty đã nhận được trong năm dương lịch. Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 15% của thu nhập chịu thuế. Thêm với thuế thương mại và Thuế đoàn kết, gánh nặng thuế trung bình cho doanh nghiệp khoảng 30%.

  • Đối với thuế giá trị gia tăng (VAT)

Thuế giá trị gia tăng (còn được gọi là VAT) đánh vào hàng hóa và dịch vụ được người tiêu dùng cuối cùng sử dụng. Hiện ở Đức có hai mức thuế suất, thuế suất chung là 19%, hầu hết các mặt hàng phải chịu mức thuế suất ngày. Bên cạnh đó có một số hàng hóa và dịch vụ như các loại thực phẩm (trừ các loại thực phẩm cao cấp như tôm hùm và trứng cá muối), thức ăn chăn nuôi, nông lâm sản (ví dụ: thịt, cá, trứng), sách, tài liệu quảng cáo và báo chí, chuyển giao tác quyền, dụng cụ chỉnh hình, tác phẩm nghệ thuật, sẽ được áp dụng mức thuế suất 7%.

  • Thuế tiền lương

Thuế này đánh vào tiền lương của người lao động trong các các doanh nghiệp, đơn vị có chi trả tiền lương cho người lao động. Thuế được doanh nghiệp khấu trừ vào tiền lương hàng tháng của người lao động. Tùy vào điều kiện của người lao động sẽ được phân chia vào một trong 6 nhóm theo tiêu chí như (độc thân, độc thân phải nuôi dưỡng con, đã lập gia đình và chỉ một người có thu nhập hoặc thu nhập cao hơn, đã lập gia đình và cả hai đều có thu nhập (ngang nhau), người làm việc ở nhiều hơn một cơ quan, ..) Thuế được tính dựa trên tiền lương và thuế suất (theo biểu thuế suất lũy tiến), tạm tính thu hàng tháng dựa trên mức lương và trợ cấp, quyết toán thuế khi kết thúc năm. Từ 2018 , thu nhập từ 9000 €/năm phải trả thuế. Mức thuế trong khoảng từ 14-45% tổng thu nhập.

  • Thuế lợi tức

Đối tượng chịu thuế thu nhập là thu nhập của cá nhân. Thuế thu nhập thường được tính vào thu nhập nhất định bằng cách khấu trừ thuế (ví dụ thuế thu nhập và thuế lợi tức, khấu trừ lãi).

Các dòng thu nhập phải chịu thuế thu nhập gồm: từ nông nghiệp và lâm nghiệp; từ doanh nghiệp thương mại; từ công việc độc lập; từ việc không tự kinh doanh (lương); từ tài sản vốn; từ cho thuê và nhượng quyền sử dụng; thu nhập khác (ví dụ: thu nhập từ lương hưu, từ bảo hiểm hưu bổng theo luật định được ghi nhận với phần thu nhập hoặc thu nhập từ các giao dịch đầu cơ).

Thu nhập là lợi nhuận của nông nghiệp, lâm nghiệp, kinh doanh và tự kinh doanh.

Thuế môi trường: thuế năng lượng, thuế điện và thuế xe cơ giới

Thuế năng lượng ảnh hưởng đến việc tiêu thụ nhiên liệu và nhiên liệu sưởi ấm - trên tất cả xăng, dầu diesel, dầu nóng cũng như khí thiên nhiên và than đá. Tuy nhiên, để thúc đẩy các nguồn năng lượng thân thiện với môi trường và phương tiện vận tải, Luật Thuế Năng lượng cung cấp một số miễn trừ. Do đó nhiên liệu sinh học được ưa chuộng trong một số điều kiện nhất định. Theo điều kiện không có trợ cấp quá mức, chính phủ liên bang trình bày báo cáo nhiên liệu sinh học hàng năm trong đó chi phí nhiên liệu sinh học được so sánh với giá nhiên liệu hóa thạch. Ngoài ra, có những lợi ích cho các ngành công nghiệp đòi hỏi nhiều năng lượng như thép, hóa chất và ngành công nghiệp giấy. Nhà nước không muốn quá tải các ngành công nghiệp này quá nhiều để tránh những bất lợi cạnh tranh so với các đối thủ cạnh tranh nước ngoài.

Thuế xe hơi: Bất cứ ai sở hữu xe cơ giới cũng phải nộp thuế xe hơi. Thuế xe thường được chủ xe trả tiền. Trách nhiệm thuế bắt đầu bằng việc đăng ký và kết thúc bằng việc hủy đăng ký xe tại cơ quan đăng ký. Kể từ tháng 7 năm 2009, nguồn thu từ thuế xe cơ giới đã được chuyển sang chính phủ liên bang.

Đối với ô tô và xe máy, thuế xe được tính dựa trên dung tích khối, đối với tất cả các loại xe khác - ví dụ, đối với xe tải, RV và rơ moóc - nó được tính theo trọng lượng xe thô cho phép. Việc đánh thuế xe hơi, RV và xe tải cũng tính đến lượng phát thải thể hiện trong tài liệu xe.

Xe chạy điện được đánh thuế theo tổng trọng lượng cho phép và thuế giảm một nửa so với xe chạy xăng hoặc dầu. Hiện tại, kế hoạch này sẽ được gia hạn miễn thuế từ 5 đến 10 năm.

Thuế xe cơ giới không phải là một khoản phí cho việc sử dụng các đường công cộng.

Thuế điện: Thuế điện là thuế tiêu thụ đặc biệt đối với điện. Thuế này được đánh vào người tiêu dùng tuy nhiên được tính thông qua giá điện và thông qua các nhà cung cấp và vận hành năng lượng. Thuế là 20,50 euro mỗi megawatt giờ. Luật thuế điện quy định một số lợi ích để thúc đẩy các nguồn năng lượng thân thiện với môi trường. Điện được tạo ra hoàn toàn từ các nguồn năng lượng tái tạo - ví dụ từ năng lượng mặt trời, gió hoặc địa nhiệt - được miễn thuế điện.

Ngoài ra còn một số các loại thuế khác như thuế nhà thờ, thuế giường, thuế hàng không, thuế nhiên liệu hạt nhân…

 

Vũ Thị Cẩm Tú (sưu tầm và tổng hợp)